meer graan

Veelgestelde vragen - Schade door aardbevingen

Welke schade kan een beving veroorzaken?

Schade aan een woning manifesteert zich vaak als scheuren in muren. Deze kunnen oppervlakkig zijn (afwerklagen, betegeling) of dwars door de muur lopen. Er kunnen nieuwe scheuren ontstaan en bestaande scheuren kunnen groter worden. Ook is het mogelijk dat er scheuren in betonnen vloeren ontstaan. Er kunnen deuren en ramen gaan klemmen (vensterglas kan breken), dakgoten kunnen hun afloop verliezen. Riolering en andere leidingen kunnen, met name ter hoogte van de muurdoorvoer, gebreken gaan vertonen. Ook kan schade later zichtbaar worden, zoals lekkende kelders en schoorstenen. Schade door aardbevingen komt hoofdzakelijk voor bij woningen met een fundering op staal, maar is ook meerdere keren geconstateerd bij huizen op (betonnen) palen. Boven op een wierde en langs water zijn huizen extra kwetsbaar.

Fundering op staal: dit is een van oudsher gebruikte funderingsmethode op de Groninger klei, waarbij de muur (met een brede onderkant) op een diepte van ± 60 tot 90 centimeter onder het maaiveld rechtstreeks op de bodem steunt. Tegenwoordig wordt vrijwel altijd gebruikgemaakt van een betonplaat en/of heipalen waarop de muren steunen.

Wanneer kan ik schade aan mijn woning door aardbevingen verwachten?

Uiteraard zijn de afstand van de woning tot het epicentrum en de kracht van de beving de belangrijkste bepalende factoren bij het ontstaan van schade. Maar dit is niet met zekerheid te stellen: verschillende trillingsgolven zijn met name door klei niet duidelijk te traceren

In de volgende gevallen is er echter een verhoogde kans op schade aan de woning:

  • De woning is op staal gefundeerd, dus niet op heipalen. Dit komt veel voor bij oudere woningen.
  • De woning heeft een ingrijpende verbouwing ondergaan zonder dat er een sterkteberekening (met inbegrip van invloed door aardschokken) aan voorafging.
  • Een halfsteens muur is gevoeliger voor bevingen dan een dikkere muur of een spouwmuur.
  • Een (nieuwe) uitbouw (schuurtje, serre, L-vormige plattegrond v/d woning e.d.) aan een woning is gevoeliger voor bevingen, vanwege de asymmetrie. Bij de aanbouw is geen gebruik gemaakt van dilatatievoegen tussen het bestaande en nieuwe gedeelte
  • Het huis staat bovenaan de rand van een wierde of vlakbij een kanaal of tochtsloot.

Wat moet ik doen na een aardbeving?

Controleer uw huis op toegenomen of nieuwe schade. Zie deze vraag voor soorten van woningschade en bij: “Wat te doen bij schade”.

Heeft u schade ontdekt of is oude schade toegenomen en u wilt dit op de NAM verhalen, ga dan naar de voorpagina naar het blokje rechts: wat doen bij schade? Indien u lid bent is de uitgebreide procedure op aanvraag verkrijgbaar, even als de checklist voor het bijhouden van een logboek.

U kunt kijken op de site van het KNMI (rechts op de homepage van onze website) of de bevingen er op staan. Dan kunt u de kracht van de beving op de schaal van Richter te weten komen.
We bevelen u van harte aan om melding van de beving te maken bij het KNMI (http://www.knmi.nl/seismologie/seismoenquete.html). Door aan te geven wat u voelde/merkte van de beving kan het KNMI beter de kracht en plaats ervan bepalen, en de intensiteit berekenen, zodat het verband tussen schade en beving duidelijk wordt!

Ook wij willen graag de schade inventariseren: meld het ons via het contactformulier.

Kan ik voorkomen dat ik schade krijg door bevingen?

Bij een oude woning zou u kunnen overwegen om de fundering op sterkte te laten onderzoeken en eventueel te repareren, om in de toekomst de kans op scheurvorming door bevingen te verminderen. Dit kan een kostbare zaak zijn. Eigenlijk zou de NAM dit moeten uitzoeken en bekostigen. In principe mogen zij geen schade berokkenen.

Denk eraan een goede sterkteberekening (die ook rekening houdt met trillingen door aardschokken) te maken voor u gaat verbouwen. Dit is nog steeds niet verplicht en wordt niet vergoed.

Ik maak me zorgen over komende aardbevingen; waar kan ik terecht met deze zorgen?

U kunt ons een vraag stellen via contactformulieren u kunt contact met de NAM opnemen. De kans op meer en sterkere bevingen is niet uit te sluiten. De gevolgen van bevingen zijn o.a. beschreven in de schaal van Mercalli.

Indeling schaal van Mercalli (Wikipedia)

De Mercalli-schaal is verdeeld in 12 delen, aangegeven met Romeinse cijfers. De schaalverdeling loopt van I (niet gevoeld, slechts door instrumenten geregistreerd) tot XII (buitengewoon catastrofaal). De intensiteit is in het algemeen in de directe omgeving van het epicentrum groter dan op plaatsen verder daar vandaan. Als de intensiteit dichtbij het epicentrum van een aardbeving bijvoorbeeld VIII bedraagt, zal deze in relatie tot de afstand afnemen tot IV, III en tenslotte I.


Sterkte / Uitwerking/Gevolgen

  1. Niet gevoeld, slechts door seismometers geregistreerd
  2. Nauwelijks gevoeld, alleen onder gunstige omstandigheden gevoeld
  3. Zwak, door enkele personen gevoeld. Trilling als van voorbijgaand verkeer
  4. Vrij sterk, door velen gevoeld. Trillingen als van zwaar verkeer. Rammelen van ramen en deuren
  5. Sterk, algemeen gevoeld. Opgehangen voorwerpen slingeren. Slapende mensen worden wakker
  6. Lichte schade. Schrikreacties. Voorwerpen in huis vallen om. Lichte schade aan minder solide huizen
  7. Behoorlijke schade. Schade aan veel gebouwen. Schoorstenen breken af. Golven in vijvers. Kerkklokken geven geluid
  8. Zware schade. Algehele paniek. Algemene schade aan gebouwen. Zwakke bouwwerken gedeeltelijk vernield.

Na een aardbeving slaap ik in de periode erna slecht; wat kan ik daaraan doen?

Als u er echt last van hebt, kunt u het beste uw huisarts raadplegen en eventuele kosten, die niet vergoed worden door uw zorgverzekering, declareren bij de NAM. Tot nu toe is echter niet gebleken dat de NAM kosten als emotionele of economische schade vergoedt.

Waar moet ik rekening mee houden als ik mijn huis wil verbouwen?

Sommige woningen hebben een verhoogde kans op schade bij bevingen; zie vraag 2. Zorg ervoor een goede sterkteberekening (die ook rekening houdt met trillingen door aardschokken) te maken voor u gaat verbouwen. Denk erom dat de dragende delen van de woning sterk genoeg zijn voor de situatie na de verbouwing.

Hoe zwaar worden de aardbevingen in de toekomst en hoe zeker is dat?

Het KNMI houdt bij, hoeveel en hoe zwaar de aardbevingen zijn die optreden ten gevolge van de gaswinning. Op basis van de tussen 1986 en 2010 opgetreden aardbevingen in Noord-Nederland (dus ook die in Alkmaar, in Friesland en Drenthe) is een maximale magnitude (kracht) berekend van 3,6 M op de schaal van Richter. Hierboven op komt nog een foutenmarge van 0,3 M, waardoor het KNMI op een maximaal te verwachten kracht van 3,9 M. Dit is dus gebaseerd op een statistische berekening die uitgaat van alle bevingen zijn opgetreden in dit gebied.

De kracht van een beving is verder afhankelijk van de locatie ten opzicht van het epicentrum, soort gebouw, soort fundering, de bodemopbouw onder de woning en waar u zich bevindt in het gebouw. “Bij een aardbeving met een kracht van 3,5 op de schaal van Richter bestaat er op 10,5 km afstand van het epicentrum, 1% kans dat schade ontstaat aan het meest gevoelige gebouwtype (boerderijen)”. (bron: Gebouwschade Loppersum, Deltares 2011). Deze stelling is volgens ons achterhaald door de beving van 16 aug. 2012. “De laatste gepubliceerde inschatting van de maximaal mogelijke magnitude is gebaseerd op de analyse uit 2003. Aanbevolen wordt om, analoog aan de 5-jaarlijkse update van de bodemdalingsprognose, deze analyse ook te herhalen, gebruik makend van alle nieuwe waarnemingen en verbeterde geomechanische modellen. Hierbij dient ook aandacht te worden besteed aan de te verwachten frequentie van de aardbevingen en een eventueel na-ijleffect na het stoppen van de winning.”(bron: Gebouwschade Loppersum, Deltares 2011).

In gebieden waar aardbevingen van nature optreden zit de bron van de aardbeving vaak heel diep in de ondergrond (dieper dan 10 km), zodat de kracht aan de aardoppervlakte relatief gering is. Bij aardbevingen door gaswinning (geïnduceerde bevingen) zit de haard een stuk ondieper (bij het Groninger gasveld rond 3 km diep). De intensiteit die we voelen is dan hoger. De trilling kan door de klei nog extra worden versterkt (opslingering).

Doordat het KNMI de berekening voor een groot heeft gebaseerd op gegevens uit dit gebied betekent dat het nog steeds onzeker is hoe hoog de maximaal te verwachten kracht is. Ook is de indeling in de schaal van Richter en Mercalli a-typisch voor Noord-Groningen.

Indeling schaal van Richter (Wikipedia)

Sterkte | Uitwerking
  • 0-1 Niet meetbaar, alleen door seismograaf.
  • 2-3 Meetbaar; wordt slechts door weinig mensen waargenomen onder gunstige omstandigheden; hoogstens enkele (zeer) lichte objecten kunnen bewegen; vrijwel nooit enige vorm van schade.
  • 3-4 Veel mensen nemen trillingen als van een voorbijrijdende vrachtwagen waar; tegen elkaar staande glazen rinkelen; hooguit zeer lichte schade mogelijk zoals losse dakpannen.
  • 4-5 Door vrijwel iedereen gevoelde trillingen als van zwaar voorbijrijdend verkeer; vrije slinger beweegt duidelijk; deuren, glazen en borden rammelen, raamluiken klapperen; geparkeerde auto's schommelen; lichte schade mogelijk aan bijvoorbeeld schoorstenen; eventueel ontstaan kleine scheuren in wegdek of oude en zwakke gebouwen.
  • 5-6 Heftige trillingen die door iedereen met schrik worden waargenomen; meubels bewegen; voorwerpen vallen om; klokken blijven stilstaan; schoorstenen kunnen instorten; scheuren in wegdek; lichte tot matige schade aan gewone gebouwen zoals scheuren in stucwerk; oude en zwakke gebouwen kunnen zware schade oplopen of (gedeeltelijk) instorten; veel mensen verlaten in paniek hun huizen; over het algemeen geen sprake van levensgevaar, wel gevaar van verwondingen
  • 6-7 Wordt door alle betrokkenen met grote schrik ervaren; ook in een rijdende auto voelbaar; paniek; mensen verlaten snel hun huizen; grote scheuren in wegdek; veel gebouwen lopen matige tot zware schade op; oude en zwakke gebouwen kunnen helemaal instorten; bomen zwaaien heen en weer als bij sterke wind; tientallen doden en gewonden mogelijk; aan de kust kunnen vloedgolven optreden; grote schade mogelijk binnen een straal van meer dan 150 kilometer.
  • Bij 0,1 M toename op de schaal van Richter voelt de beving dubbel zo sterk aan!

Wat merk ik van een aardbeving van 3,9 M op de schaal van Richter?

Dit is sterk afhankelijk van de locatie ten opzicht van het epicentrum, soort gebouw, soort fundering, plaats in het gebouw en de ondergrond/bodemopbouw. In gebieden waar aardbevingen van nature optreden zit de bron van de aardbeving vaak heel diep in de ondergrond (dieper dan 10 km), zodat de kracht aan de aardoppervlakte relatief gering is. Bij aardbevingen door gaswinning zit de haard een stuk ondieper (bij het Groninger gasveld rond 3 km diep). De intensiteit die we voelen is dan hoger.

Het KNMI heeft berekend dat de zwaarste beving die kan optreden 3,9 M op de schaal van Richter is. Volgens de schaal van Mercalli valt de intensiteit van een ondiepe beving met een kracht van 3,9 M in schaal 6: Lichte schade. Schrikreacties. Voorwerpen in huis vallen om. Lichte schade aan minder solide huizen.

De sterkste aardbeving in Nederland was die van 1992 in Roermond. Deze had een kracht van 5,8 M. op de schaal van Richter. De haard (hypocentrum) lag echter op 17 km diepte. Deze beving zat op intensiteitsschaal 7 en voor Nederland werd de schade geschat op ongeveer € 70 miljoen.

Waar en wanneer hebben de laatste bevingen plaatsgevonden?

De website van het KNMI bevat een lijst met de locatie en de kracht van de laatste (geïnduceerde) bevingen in en om Nederland. Het epicentrum is op een landkaart aangegeven.Niet altijd worden bevingen geregistreerd.

IBAN rekeningnummer
NL50 RABO 0153 1650 65
t.n.v. "Groninger Bodem Beweging"
s.v.p onder vermelding waarvoor bestemd.

deel deze pagina